Je kan bij mij terecht voor lichaamsgerichte traumatherapie volgens somatic experiencing.
Bij traumatherapie is het belangrijk om je lichaam te betrekken op een juiste manier. Uit onderzoek is gebleken dat praten alleen je niet helpt om los te komen van de gevolgen van trauma.
Wat gebeurt er bij trauma?
Ons lichaam heeft een natuurlijke stressreactie die bedoeld is om ons te beschermen. Als er gevaar dreigt, reageert ons zenuwstelsel automatisch – zonder dat we daarover hoeven na te denken.
Je kunt het vergelijken met een auto die een gaspedaal en een rempedaal heeft:
- Het gaspedaal staat voor activering: je lichaam maakt zich klaar om te vechten, vluchten of iets te doen. Je hartslag gaat omhoog, je spieren spannen zich, je ademhaling versnelt. Dat is handig als er echt gevaar is.
- Het rempedaal helpt je juist om tot rust te komen. Je lichaam kan ontspannen, je hartslag daalt, je voelt je weer veilig.
In een gezonde situatie werken gas en rem samen. Je lichaam gaat aan als dat nodig is – en schakelt daarna vanzelf weer terug naar rust.
Bij trauma of overweldigende of aanhoudende stress raakt dit systeem vaak uit balans. Je lichaam blijft dan soms hangen in:
- Te veel gas: je voelt je constant gespannen, onrustig, alert of angstig.
- Te veel rem: je voelt je verdoofd, futloos, afgesneden van jezelf of de wereld.
Het is alsof de auto is vastgelopen: je voet blijft op het gaspedaal, of de rem zit vast – en je komt er zelf niet meer goed uit.
Ontwikkelingstrauma
Trauma gaat niet alleen over grote gebeurtenissen of zichtbaar gedrag zoals mishandeling of verwaarlozing. Je hebt ook ontwikkelingstrauma, de sluimerende variant, die vaak niet herkend wordt als trauma. Het ontwikkelingstrauma ontstaat in de kinderjaren, wanneer ouders zich niet goed afstemmen op hun kind – bijvoorbeeld door niet te reageren op verdriet, behoeften of signalen. Hierdoor voelt het kind zich emotioneel alleen of niet begrepen.
Dit gebeurt vaak onbewust, maar het heeft wel impact. Een kind leert wie het is en hoe de wereld werkt via de relatie met zijn ouders of verzorgers. Als die afstemming ontbreekt, kan het kind zich onveilig, ongezien of niet goed genoeg voelen. Dat kan leiden tot een moeilijke emotieregulatie, een laag zelfbeeld, moeite met het aangeven van grenzen of het aangaan van relaties.
Er kunnen verschillende redenen aan de basis liggen dat ouders zich niet kunnen afstemmen op hun kind. De ouders (of 1 van beiden) hebben zelf misschien te kampen met een beperking bijv. autisme of ze hebben niet geleerd om te gaan met hun eigen gevoelens omdat er in hun kindertijd te weinig aandacht voor was. Er kunnen moeilijkheden in het gezin zijn, bijv. financieel, een verlieservaring,… waardoor de ouders niet genoeg ruimte hebben om zich af te stemmen.
Kort gezegd: een gebrek aan emotionele afstemming verstoort het basisvertrouwen van een kind. Dat kan later in het leven zorgen voor innerlijke onrust, onzekerheid of een gevoel van leegte – ook als er aan de buitenkant weinig zichtbaar was misgegaan.
Wat doet Somatic Experiencing dan?
Somatic Experiencing (SE) is ontwikkeld door dr. Peter Levine, die tientallen jaren onderzoek deed naar stress en trauma. Hij ontdekte dat trauma vaak niet zozeer in de gebeurtenis zelf zit, maar in hoe ons lichaam erop heeft gereageerd en of die reactie goed is afgerond.
Bij dieren zie je vaak dat ze na een stressvolle situatie gaan trillen of schudden – dat is een manier om spanning los te laten. Mensen onderdrukken die natuurlijke reactie vaak, waardoor het zenuwstelsel ‘vastloopt’. SE helpt je om alsnog op een veilige manier die vastzittende energie in je lichaam los te laten.
Hoe dat werkt in de praktijk?
- We gaan niet meteen diep graven in je verhaal of je confronteren met het hele trauma. Dat zou juist te veel kunnen zijn.
- In plaats daarvan richten we ons op het hier en nu, en op wat je lichaam laat zien
- De therapeut helpt je om kleine signalen van spanning of ontspanning te leren herkennen: een kriebel, een tinteling, een zucht, een plotselinge warmte of kou, of een gevoel van zwaarte of lichtheid.
- Door die signalen met zachte aandacht te volgen, leert je lichaam dat het weer veilig is en kan het de stressreactie geleidelijk afmaken.
- Soms doen we dit door met innerlijke beelden te werken, of juist met hulpbronnen: dingen of herinneringen die je een gevoel van steun of rust geven.
- Ook je grenzen voelen en aangeven is een belangrijk onderdeel van de therapie. Dat helpt je om weer meer regie over je lijf en je reacties te krijgen.
We noemen dit ook wel ‘titreren’: we brengen het lichaam stap voor stap in contact met stukjes spanning, zonder dat je overspoeld raakt. Net alsof je een theelepel in een volle emmer giet – langzaam en gedoseerd. Het doel is dat je zenuwstelsel weer flexibel wordt: dat je van spanning terug kunt naar ontspanning, en andersom – precies zoals het bedoeld is.
Peter Levine zegt hierover:
“Trauma is not what happens to us,
but what we hold inside in the
absence of an empathetic witness.”
In SE is die meelevende getuige de therapeut – en jijzelf, wanneer je leert luisteren naar je lichaam.
Voor wie kan dit helpend zijn?
- Als je denkt last te hebben van de gevolgen van trauma, doordat je soms vastloopt of je soms getriggerd wordt en je overspoeld wordt door je (emotionele) reacties
- Als je vaak last hebt van stress, je onveilig voelt zonder precies te weten waarom
- Als je voelt dat het moeilijk is om bij jezelf te blijven en je graag mensen wil pleasen en daardoor niet goed weet wat je zelf wil, of wie je bent
- Als je dingen hebt meegemaakt die je overweldigden en waarover je moeilijk kan praten
- Als je merkt dat je de neiging hebt om steeds de controle te willen houden en hierdoor moeilijk tot ontspanning kan komen
- Als je het idee hebt dat je anders bent dan anderen maar niet kan benoemen wat er dan anders is
- Als je je vaak eenzaam voelt, ook als je niet alleen bent, en dit gevoel je vaak overvalt
- Als je perfectionistisch bent en dit je fysieke onrust brengt